Babamın vasiyetnamesi beni mağdur ediyor – ama noterde düzenlendi. Yine de bir şey yapabilir miyim?
Miras hukukunda yardımcı pilotunuz
Mag. Nevena Shotekova-Zöchling
Viyana’da avukat · 16 yıllık hukuk pratiği · Miras hukuku
Bir vasiyetname, kâğıtta gerçekten yazan kadar güçlüdür.
Üç isim. Tek bir imza yok.
Bir baba, iki oğul. Büyük oğul hayatta yerini bulmuş. Küçük oğul ise babasının gözünde bir hayırsız – babasının deyişiyle yaşam tarzı “saçma”.
Bunun üzerine baba notere gider. Küçük oğlu saklı paya sınırlayan bir vasiyetname düzenlenir: Kanunen kendisine düşecek mirasın yarısı yerine yalnızca dörtte birini – nakit olarak – alacaktır. Her şey kusursuz görünür: Düzgünce yazılmış, bizzat imza atan noterin huzurunda düzenlenmiş. Üç tanık hazır bulunur ve isimlerini elle yazar.
Baba vefat ettiğinde küçük oğul bize gelir. Pek bir beklentisi yoktur. “Ne de olsa bunu noter yaptı.”
Aslını isteriz ve satır satır okuruz. Ve sonra görürüz: Üç tanık isimlerini özenle yazmıştır. Ama hiçbiri imza atmamıştır.
İsim, imza değildir.
Bir ayrıntı gibi görünen bu durum kanun açısından belirleyicidir. Tanıklar vasiyetnameyi imzalamak zorundadır – noter hazır bulunsa bile. İmza yoksa vasiyetname, kim düzenlemiş olursa olsun, şekil eksikliği nedeniyle geçersizdir. Bu durumda yasal mirasçılık uygulanır: Eş olmadığından iki oğul mirası yarı yarıya paylaşır.
Karşı taraf bunu çabuk anladı. Yıllarca sürecek bir dava yerine sulh yapıldı. Küçük oğul yasal payının tamamını aldı – vasiyetnamenin ona bıraktığının iki katı.
Çıkarılacak ders: Noter bir garanti değildir. Belirleyici olan, kâğıtta gerçekten ne yazdığıdır.
Noterde düzenlenen bir vasiyetnameye ne zaman itiraz edilebilir?
1. Şekil hataları
Avusturya hukuku kimin, ne zaman, neyi imzalaması gerektiğini tam olarak belirler. Tipik hatalar: Tanıklar imza atmamış ya da tanık sıfatıyla imzaladıklarını gösteren zorunlu şerhi eklememiştir; aynı anda hazır bulunmamışlardır; ya da bir tanık taraflıdır – örneğin lehine vasiyet yapılan kişinin yakın akrabasıdır (ABGB §§ 579, 588). Şekil hataları ölümden sonra “düzeltilemez”.
2. Vasiyet ehliyetinin bulunmaması – tam o günkü durum
Bir vasiyetname ancak murisin imza anında ne yaptığını ve bunun sonuçlarını anlamış olması halinde geçerlidir (ABGB § 566). Önemli olan bir yıl önceki ya da bir hafta sonraki durum değil, tam o gün, tam o saattir. Akıl sağlığını etkileyebilecek nedenler:
- Demans ve Alzheimer – çoğu zaman sinsice ilerler, iyi ve kötü günlerle
- İlaçlar: morfin veya diğer opioidler gibi güçlü ağrı kesiciler, sakinleştirici ve uyku ilaçları, psikiyatrik ilaçlar – özellikle birlikte kullanıldığında ve yaşlılarda
- Akut bilinç bulanıklığı (deliryum) ameliyatlardan sonra, enfeksiyon, ateş veya sıvı kaybında – sıklıkla hastanede
- İnme, beyin kanaması, tümörler
- Alkol ve yoksunluk halleri
- Ağır depresyon veya sanrılar, örneğin murisin bir çocuğunun kendisine zarar vermek istediğine inanması
Önemli: Tek başına bir teşhis vasiyetnameyi geçersiz kılmaz. Demansta da berrak anlar olur. Belirleyici olan, o somut güne ilişkin ispattır. En güçlü deliller hasta dosyası, bakım kayıtları, ilaç planı, doktorların, bakıcıların ve yakınların ifadeleri ile durumu geriye dönük değerlendiren psikiyatrik bilirkişi raporudur. Bu arada noter, ehliyeti yalnızca görüşmedeki izlenimine göre değerlendirir – tıbbi olarak değil.
3. Baskı, hile, yanılma
Vasiyetname özgür iradeyi yansıtmalıdır. Murise baskı yapıldıysa, yalnızlaştırıldıysa, yanlış iddialarla bir çocuğuna karşı kışkırtıldıysa veya önemli bir olgu hakkında yanıldıysa vasiyetname tamamen ya da kısmen geçersiz olabilir.
4. Saklı pay her zaman kalır
Vasiyetname her bakımdan geçerli olsa bile, çocuklar ve eşler en azından saklı paya – yasal payın yarısına, nakit olarak – hak kazanır. Murisin sağlığında diğer çocuklara yaptığı bağışlar da hesaba katılır. Saklı pay çoğu zaman mirasçıların ilk başta iddia ettiğinden belirgin şekilde daha yüksektir.
Şimdi ne yapmalısınız?
- Aceleyle hiçbir şey imzalamayın. Vasiyetname incelenmeden miras sürecinde beyanda bulunmayın.
- Aslının bir kopyasını isteyin – miras sürecini yürüten mahkeme komiseri, yani noterden. Yalnızca bir suret değil, belgenin aslının görüntüsüne ihtiyacımız var.
- Deliller hâlâ mevcutken güvence altına alın: doktor raporları, hastane bulguları, ilaç listeleri, bakıcıların isimleri. Hasta dosyaları sonsuza dek saklanmaz.
- Süreleri takip edin. Miras sürecinde yol çoğu zaman birkaç hafta içinde belirlenir. Saklı pay talepleri, kural olarak öğrendiğiniz tarihten itibaren üç yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Vasiyetname gerçekten göründüğü kadar sağlam mı?
Bize bir kopyasını gönderin. İş günlerinde 48 saat içinde ilk değerlendirmeyi alırsınız. İlk görüşme ücretsizdir.
Vasiyetnameyi inceletin+43 1 34 601 71