Babam vasiyetnameyi yazdığında demans hastasıydı. Geçerli mi?
Miras hukukunda yardımcı pilotunuz
Mag. Nevena Shotekova-Zöchling
Viyana’da avukat · 16 yıllık hukuk pratiği · Miras hukuku
Titreyen bir el, henüz karışık bir zihin değildir.
Her gün köpeğiyle
Noel’den kısa süre önce bir baba vasiyetnamesini el yazısıyla yazar: Kızlarından biri mirasçı olacak, diğeri yalnızca saklı payını alacaktır. O sırada sağlıklı bir adam değildir. Başlangıç evresinde demansı vardır, bir kalp krizi geçirmiştir, çok sayıda ilaç kullanmaktadır ve ara sıra alkol içmektedir. İyi ve kötü günler birbirini izler.
Ölümünden sonra ikinci kız vasiyetnameye itiraz eder. Argümanı: Babası demanstı. Elinde güçlü bir delil de vardır: vasiyetnamenin kendisi. Sona doğru el yazısı giderek titrekleşir ve okunmaz hale gelir.
Biz birinci kızı temsil ediyoruz. Dava mahkemeye taşınır.
Titreyen bir el, karışık bir zihin demek değildir.
Mahkemede artık demansı olup olmadığı tartışılmaz. Bu kesindir. Soru şudur: Noel’den önceki o haftalarda nasıldı? Mahkeme bilirkişi raporu alır ve birçok tanığı dinler. Baba o dönemde nasıl bir izlenim bırakıyordu? Kafası net miydi? Ne yaptığını biliyor muydu?
Ortaya çıkan tablo şu: Evet, zayıf anlar ve zayıf günler olmuştu. Ama köpeğiyle her zaman ilgilenmişti. Onu her gün yürüyüşe çıkarmış, kısa süre önce de onu doktora bile götürmüştü. Başka bir canlıya bu kadar güvenilir şekilde bakan biri, önemli işleri kontrol altında tutar.
Bilirkişi her şeyi incelemiştir: tüm hastalık geçmişini, hastane yatışlarını, babanın hangi ilaçları ne zaman aldığını. Sonucu tanıkları doğrular: Önemli konularda baba hâlâ tamamen aklı başındaydı.
Vasiyetname geçerli kaldı.
Bundan çıkardığımız ders: İspat yükü vasiyetnameye itiraz edendedir. Tek başına demans teşhisi bunun için yeterli değildir. Şimdiye kadar bu tür birkaç dava yürüttük ve her seferinde gerçekte ne olduğu ile neyin ispatlanabileceği arasında ince bir çizgide yürüdük. Belirleyici olan gündelik hayattır: O dönemde müteveffayı kim gördü? Hâlâ neleri kendisi yapıyordu? Tıbbi kayıtlar tam o haftalar hakkında ne söylüyor? Bu izler, tanıklar henüz hatırlarken erkenden güvence altına alınmalıdır.
Kanun ne diyor?
- Vasiyet ehliyetine sahip olan, vasiyetnamesinin anlamını ve sonuçlarını kavrayabilen ve buna göre davranabilen kişidir (ABGB § 566). Soru, düzenleme anına ilişkindir – öncesindeki ya da sonrasındaki aya değil.
- Teşhis tek başına yetmez. Özellikle başlangıç evresindeki demansta berrak dönemler vardır. Böyle bir dönemde yapılan vasiyetname geçerlidir.
- İspat yükü itiraz edendedir. Murisin ehliyetsiz olduğunu iddia eden bunu ispat etmelidir. Şüphe kalırsa vasiyetname geçerlidir.
- El yazısıyla vasiyetname: Tamamen kendi eliyle yazılmalı ve imzalanmalıdır (ABGB § 578). Tarih zorunlu değildir – ama demansta paha biçilmezdir, çünkü tarih olmadan “o gün” neredeyse incelenemez.
“O gün”deki durum neyle incelenir?
- O tarihe yakın hasta dosyası, doktor raporları ve bulgular
- Bakım kayıtları ve ilaç planı – bazı ilaçlar zihinsel durumu güçlü şekilde etkiler
- Aile hekimi, bakıcılar, komşular ve yakınların ifadeleri
- Vasiyetnamenin kendisi: içerik, yapı, mantık, el yazısı
- Bunların hepsini geriye dönük değerlendiren psikiyatrik bilirkişi raporu – gerekirse grafoloji raporuyla desteklenmiş
Bir vasiyetnameye itiraz etmek istiyorsanız
- Tıbbi belgeleri hemen güvence altına alın – sonsuza dek saklanmazlar.
- O gün murisle kimin temas hâlinde olduğunu araştırın.
- Delillerin yeterli olup olmadığına dair gerçekçi bir değerlendirme alın. Kaybedilen bir dava pahalıdır.
Bir teşhisiniz var ve kendiniz vasiyetname yapıyorsanız
- Vasiyetnameye tarih atın.
- Aynı gün yönelimli ve muhakeme yeteneğine sahip olduğunuzu bir doktora onaylatın.
- Bir avukat veya noter eşliğinde düzenleyin – ve sonradan tanıklık edebilecek tanıklarla.
Vasiyet ehliyeti, ilaçlar ve şekil hataları hakkında daha fazlası: Vasiyetname noterde düzenlendi. Yine de bir şey yapabilir miyim? →
Demans – ve birini kayıran bir vasiyetname mi?
Geçerli olup olmadığını inceliyoruz – ya da onu savunuyoruz. İş günlerinde 48 saat içinde ilk değerlendirme, ilk görüşme ücretsizdir.
Vasiyetnameyi inceletin+43 1 34 601 71