Bağış ve Saklı Pay: Avusturya'da Sağlıkta Yapılan Bir Bağış Mirasta Ne Zaman Yine de Hesaba Katılır?
Bağış alanlar ve saklı pay sahipleri için rehber – hesaplama örnekleriyle
Kısaca: Avusturya'da bir kişinin sağlığında bağışladığı şeyler, saklı pay açısından öylece ortadan kalkmış sayılmaz. Vefat eden kişi bir çocuğuna veya eşine bir şey bağışlamışsa, bu bağış saklı payın hesaplanmasında süre sınırı olmaksızın dikkate alınır – 20 ya da 30 yıl sonra bile. Başka kişilere, örneğin evlilik dışı birlikte yaşanan partnere yapılan bağışlar ise yalnızca ölümden önceki son iki yıl içinde yapılmışlarsa hesaba katılır. Tereke yeterli değilse, bağışı alan kişiden bağışın değerine kadar ödeme talep edilebilir.
En Önemli Noktalar
- Çocuklara, torunlara, eşlere ve kayıtlı partnerlere yapılan bağışlar, saklı pay hesabında süre sınırı olmaksızın terekeye eklenir (§ 783 ABGB).
- Diğer herkese yapılan bağışlar – evlilik dışı birlikte yaşanan partnerler, kardeşler, arkadaşlar, dernekler – yalnızca ölümden önceki son iki yıl içinde yapılmışlarsa sayılır (§ 782 ABGB).
- Bağışın değeri, bağış tarihindeki değere göre belirlenir ve ardından enflasyona göre güncellenir (tüketici fiyat endeksi, § 788 ABGB). 2005 yılında 150.000 € değerindeki bir daire bugün çok daha yüksek bir tutarla hesaba girer.
- Bağış alan ve kendisi de saklı pay sahibi olan kişi, bu bağışı kendi saklı payından mahsup ettirmek zorundadır. Çoğu zaman bu kişi terekeden artık hiçbir şey alamaz.
- Tereke yetmezse, bağışı alan kişi eksik kalan tutardan sorumludur – ancak hiçbir zaman bağışın değerinden fazlasıyla değil (§ 789 ABGB).
- Kimse tahmin yürütmek zorunda değil: Saklı pay sahiplerinin bağışlar hakkında bilgi talep etme hakkı vardır (§ 786 ABGB).
- Süre: Saklı pay talepleri kural olarak, belirleyici koşulların öğrenilmesinden itibaren üç yıl içinde zamanaşımına uğrar (§ 1487a ABGB).
Bu Kavram Aslında Ne Anlama Geliyor?
Babanızın iki çocuğu olduğunu düşünün. Ölümünden on yıl önce dairesini kız kardeşinize bağışlıyor. Vefat ettiğinde geriye bir tasarruf hesabı dışında neredeyse hiçbir şey kalmamış. Vasiyetnamede şöyle yazıyor: „Her şeyi kızım miras alacak."
Özel kurallar olmasaydı durum basit – ama adaletsiz – olurdu: Saklı pay hakkınız olurdu, ancak yalnızca tasarruf hesabı üzerinden. Daire „gitmiş" olurdu, çünkü ölüm anında artık babanıza ait değildi.
Avusturya hukuku tam olarak bunu engeller. Kanunun özü şudur: Sağlığında bağış yapan kişi, bu yolla ailenin saklı payını boşa çıkaramaz. Bu nedenle belirli bağışlar, hesaplamada sanki hâlâ terekenin bir parçasıymış gibi değerlendirilir.
Hukuki açıdan bunun için sıkça karıştırılan iki kavram vardır:
Bağışın terekeye eklenmesi (hesaba katılması) – Hinzurechnung: Bağış, hesaben terekeye eklenir. Böylece hesaplama matrahı büyür – ve bununla birlikte tüm saklı pay sahiplerinin saklı payı da artar. Terekeye ekleme, az almış olana yardım eder.
Kendi saklı payından mahsup – Anrechnung: Kendisi saklı pay sahibi olan ve sağlıkta zaten bir şey almış olan kişi, bu bağışı kendi saklı payından mahsup ettirmek zorundadır. Mahsup, zaten çok almış olanı frenler.
Her ikisi de kendiliğinden gerçekleşmez; ancak biri – yani bir saklı pay sahibi veya bir mirasçı – bunu talep ederse uygulanır. Uygulamada, söz konusu tutarlar kayda değer olduğunda bu neredeyse her zaman talep edilir.
Kimin Saklı Payı Vardır?
Bağışlardan söz etmeden önce, kimin saklı pay talep edebileceğinin açık olması gerekir. Avusturya'da 2017'den bu yana bu kişiler yalnızca şunlardır:
- çocuklar (bir çocuk daha önce vefat etmişse onun altsoyu),
- eş veya kayıtlı partner.
Anne-baba, kardeşler ve evlilik dışı birlikte yaşanan partnerlerin saklı payı yoktur.
Saklı pay, kişinin vasiyetname olmasaydı yasal olarak alacağı mirasın yarısıdır. İki çocuk olup eş yoksa, her çocuk yasal olarak yarısını miras alır – saklı pay dolayısıyla her biri için dörtte birdir. Bir eş ve iki çocuk varsa, eş yasal olarak üçte bir alır (saklı pay: altıda bir), çocuklar üçte ikiyi paylaşır (saklı pay her biri için altıda bir).
Saklı pay bir para alacağıdır. Yani dairede bir pay değil, Euro cinsinden bir tutar alırsınız.
Hangi Bağışlar Sayılır – ve Ne Kadar Süreyle?
Meselenin özü burada yatıyor. Belirleyici olan, kime bağış yapıldığıdır.
| Kime bağış yapıldı? | Bağış ne kadar süreyle sayılır? |
|---|---|
| Çocuklar, torunlar, eş, kayıtlı partner | süre sınırı olmaksızın |
| Diğer herkes: evlilik dışı birlikte yaşanan partner, kardeşler, damat/gelin, arkadaşlar, dernekler | yalnızca ölümden önceki son 2 yıl |
Belirleyici olan, bağış alan kişinin bağış anında saklı pay sahipleri çevresine dahil olup olmadığıdır. Bir çocuk her zaman dahildir. Evlilik dışı birlikte yaşanan bir partner ise hiçbir zaman – çift 30 yıl birlikte olmuş olsa bile. İkisi daha sonra evlenirse, evlilikten itibaren yapılan bağışlar için değerlendirme değişebilir.
Neler Sayılmaz?
Her hediye, saklı pay hukuku anlamında bir bağış değildir. Şunlar kapsam dışındadır (§ 784 ABGB):
- Malvarlığını azaltmayan, düzenli gelirlerden yapılan bağışlar – örneğin emekli maaşından yapılan düzenli küçük katkılar,
- kamu yararına amaçlarla yapılan bağışlar,
- ahlaki bir yükümlülük veya nezaket gereği yapılan bağışlar – olağan tutardaki klasik doğum günü veya yılbaşı hediyesi.
„Gizli" Bağışlar
Uygulamada ilginç vakalar nadiren göze çarpan vakalardır. Tipik gizli bağışlar şunlardır:
- Oturma hakkı veya intifa hakkı saklı tutularak dairenin devri: Anne-baba daireyi bir çocuğa devreder ama içinde oturmaya devam eder. Bu yine de bir bağıştır – ancak saklı tutulan hak bağışın değerini azaltabilir.
- Dostluk fiyatına „satış": 300.000 € değerindeki bir daire 50.000 €'ya „satılırsa", aradaki fark bir bağıştır.
- Çocukların evi için para: Ev yapımına 80.000 € katkı veya kredinin üstlenilmesi bir bağıştır.
- Uygun bir karşılık olmaksızın bir çocuğa yapılan işletme devirleri.
- Eğitim: Olağan eğitim masrafları bağış değildir. Olağanüstü pahalı katkılar ise somut olayda farklı değerlendirilebilir.
Bir bağışın olup olmadığı ve ne miktarda olduğu, çoğu zaman asıl uyuşmazlık konusudur. Burada dikkatli bakmak – her iki taraf için de – karşılığını verir.
Bir Bağışın Değeri Nasıl Belirlenir?
Bağış, bağış anındaki değeriyle belirlenir ve ardından Statistik Austria'nın tüketici fiyat endeksi ile ölüm tarihine kadar güncellenir (§ 788 ABGB).
Bunun iki önemli sonucu vardır:
- Sonraki değer artışları sayılmaz. Daire 2005'te 150.000 €'ya mal olduysa ve bugün 450.000 € değerindeyse, bugünkü piyasa değeri değil, 150.000 € artı enflasyon esas alınır.
- Ancak enflasyon kesinlikle sayılır. 2005'ten bu yana fiyat seviyesi belirgin biçimde yükseldi. Böylece 150.000 € kolayca 230.000 € veya daha fazlasına dönüşür.
Bağış alanlar için bu iyi bir haber: Gayrimenkul piyasasındaki değer artışı onlarda kalır. Saklı pay sahipleri için anlamı ise şu: Eski bağışlar endeksleme sayesinde çoğu zaman ilk bakışta sanıldığından daha değerlidir.
Örnek 1: Bağış Kız Kardeşe Yapıldı
Aile: Karl dul ve iki çocuğu var: Anna ve Ben. Birkaç yıldır evlilik dışı birlikte yaşadığı partneri Maria ile birlikte yaşıyor.
Bağış: 2008'de Karl kızı Anna'ya bir kat mülkiyetli daire bağışlıyor. O zamanki değeri: 200.000 €. Tüketici fiyat endeksiyle 2026'ya güncellendiğinde, bu örnek için 300.000 € kabul ediyoruz.
Ölüm: Karl 2026'da vefat ediyor. Geriye 100.000 € değerinde bir tasarruf hesabı ve menkul kıymetler bırakıyor. Vasiyetnamede şöyle yazıyor: „Her şeyi partnerim Maria miras alacak."
Ne olur?
Bağış terekeye eklenmeseydi hesap kolay olurdu: Tereke 100.000 €, her çocuk için saklı pay dörtte bir – yani her biri 25.000 €.
Ancak Ben, kız kardeşine yapılan bağışın terekeye eklenmesini talep ediyor. Anna kız evlat olarak saklı pay sahibi olduğu için bağış süre sınırı olmaksızın sayılır – 18 yıl önce yapılmış olması hiçbir rol oynamaz.
| Tutar | |
|---|---|
| Net tereke | 100.000 € |
| Anna'ya yapılan bağış (endekslenmiş, varsayım) | 300.000 € |
| Hesaplama matrahı | 400.000 € |
| Ben'in saklı payı (1/4) | 100.000 € |
| Anna'nın saklı payı (1/4) | 100.000 € |
| eksi kendi bağışının mahsubu | – 300.000 € |
| Anna'nın alacağı | 0 € |
Sonuç:
- Ben 25.000 € yerine 100.000 € alır. Bağışın terekeye eklenmesi saklı payını dört katına çıkarmıştır.
- Anna terekeden artık hiçbir şey almaz – sağlıkta zaten saklı payından çok daha fazlasını almıştır. Ancak daireyi elinde tutabilir.
- Tek mirasçı olan Maria, Ben'e terekeden 100.000 € ödemek zorundadır. Böylece mirastan ona hiçbir şey kalmaz.
Bu birçok kişiyi şaşırtır: Neredeyse 20 yıl önce kıza yapılan bağış, sonunda partnerin eli boş kalmasına yol açar.
Peki Tereke Yetmezse?
Karl'ın geriye yalnızca 40.000 € bıraktığını varsayalım. Bu durumda hesaplama matrahı 340.000 €, Ben'in saklı payı ise 85.000 € olurdu. Maria terekeden yalnızca 40.000 € ödeyebilir. Eksik kalan 45.000 € için Ben kız kardeşine başvurabilir: Anna, bağışı alan kişi olarak eksik tutardan sorumludur – en fazla bağışının değerine kadar.
İşte kardeşlerin birden kendini mahkemede bulduğu an budur. Çoğu zaman bu durum makul bir anlaşmayla önlenebilir – örneğin taksitli ödeme veya daire üzerinde bir teminat ile.
Örnek 2: Bağış Evlilik Dışı Birlikte Yaşanan Partnere Yapıldı
Aynı aile, farklı bir hikâye.
Bağış: Karl daireyi kızına değil, evlilik dışı birlikte yaşadığı partneri Maria'ya bağışlıyor. Endekslenmiş değer, yukarıdaki varsayımla aynı: 300.000 €.
Ölüm: Karl 2026'da vefat ediyor, tereke 100.000 €, vasiyetname: Her şeyi Maria miras alıyor.
Şimdi tek bir soru önemli: Karl daireyi ne zaman bağışladı?
A Seçeneği: Bağış Ölümden Sekiz Yıl Önce
Maria, evlilik dışı birlikte yaşanan partner olarak saklı pay sahibi değildir. Ona yapılan bağışlar yalnızca ölümden önceki son iki yıl içinde yapılmışlarsa sayılır. Sekiz yıl çok uzun – daire hesaba katılmaz.
| Tutar | |
|---|---|
| Net tereke | 100.000 € |
| Maria'ya yapılan bağış | sayılmaz |
| Hesaplama matrahı | 100.000 € |
| Anna'nın saklı payı (1/4) | 25.000 € |
| Ben'in saklı payı (1/4) | 25.000 € |
Sonuç: Anna ve Ben her biri 25.000 € alır. Maria daireyi ve terekenin geri kalan 50.000 €'sunu elinde tutar.
B Seçeneği: Bağış Ölümden 18 Ay Önce
Bu kez bağış iki yıllık sürenin içinde kalıyor – tamamen hesaba katılır.
| Tutar | |
|---|---|
| Net tereke | 100.000 € |
| Maria'ya yapılan bağış (2 yıl içinde) | 300.000 € |
| Hesaplama matrahı | 400.000 € |
| Anna'nın saklı payı (1/4) | 100.000 € |
| Ben'in saklı payı (1/4) | 100.000 € |
| Toplam saklı paylar | 200.000 € |
100.000 €'luk tereke yetmez. Eksik kalan 100.000 €'yu Anna ve Ben bağışı alan kişi olarak Maria'dan talep edebilir – en fazla dairenin değerine kadar.
Sonuç: Maria terekenin tamamını kaybeder ve ayrıca çocuklara 100.000 € ödemek zorunda kalır – ya da onlarla, örneğin dairenin ipotek edilmesi veya satışı yoluyla anlaşır.
Farklar Bir Bakışta
| Bağış kime yapıldı … | Bağış sayılır mı … | Örnekteki sonuç |
|---|---|---|
| kız kardeşe (kız evlat Anna) | her zaman, 18 yıl sonra bile | Ben 100.000 € alır, Anna terekeden artık hiçbir şey almaz |
| evlilik dışı partnere, ölümden 8 yıl önce | hiç sayılmaz | Çocuklar her biri 25.000 € alır |
| evlilik dışı partnere, ölümden 18 ay önce | tamamen | Çocuklar her biri 100.000 € alır, Maria üstüne ödeme yapar |
Aynı daire, aynı değer – ve tamamen farklı üç sonuç.
Bağış Alanlar İçin: Endişelenmeli miyim?
Yıllar önce bir daire veya büyük bir para tutarı bağış olarak almış olan kişiler, bir ölümün ardından çoğu zaman şunu sorar: Şimdi geri ödemem mi gerekiyor? Daireyi kaybedecek miyim?
Dürüst cevap şu: Endişelenmenize gerek yok – ama durumu bilmeniz gerekiyor.
1. Bağış sizin kalır. Bir bağış, saklı pay nedeniyle geri alınmaz. Daire tapuda sizin adınıza kayıtlı kalır. Konu yalnızca paradır.
2. Önce tereke öder. Saklı paylar öncelikle terekeden ödenir. Bağış alan kişi olarak siz yalnızca tereke yetmediği takdirde ve yetmediği ölçüde sorumlu olursunuz.
3. Sorumluluğunuz sınırlıdır. Hiçbir zaman bağışın değerinden fazlasıyla sorumlu olmazsınız – üstelik bugünkü piyasa değeriyle değil, bağış tarihindeki endekslenmiş değerle. Gayrimenkulün değer artışları sizde kalır. Ödeme yapmak yerine, belirli koşullar altında bağış konusu şeyin kendisini de teslim edebilirsiniz.
4. Birden fazla bağış alan varsa bir sıralama vardır. Birden fazla kişiye bağış yapılmışsa, ilke olarak önce en son bağış alan kişi sorumlu olur.
5. Aile dışındakiler için zaman koruması. Saklı pay sahibi değilseniz – örneğin evlilik dışı birlikte yaşanan partner, yeğen veya arkadaş olarak – ve bağış ölümden iki yıldan daha önce yapılmışsa, hiç sorumlu olmazsınız.
6. Hemen ödemek zorunda değilsiniz. Saklı pay en erken ölümden bir yıl sonra talep edilebilir. Ayrıca ödeme ertelenebilir – vasiyetnamedeki bir düzenlemeyle veya başvuru üzerine mahkeme tarafından, kural olarak birkaç yıl için. Yani kimse bir gecede daire satmak zorunda kalmaz.
7. Saklı pay indirilmiş olabilir. Vefat eden kişi bir çocuğuyla uzun süre boyunca anne-baba ile çocuklar arasında olağan olan türde bir ilişki içinde olmamışsa, bu çocuğun saklı payını vasiyetnamede yarıya indirebilirdi (§ 776 ABGB). Bu, bağış alan kişi olarak sizin ödemeniz gerekebilecek tutarı da azaltır.
8. Talepler zamanaşımına uğrar. Saklı pay talepleri ilke olarak, belirleyici koşulların öğrenilmesinden itibaren üç yıl içinde zamanaşımına uğrar. Hiçbir şey yapmayan kişi hakkını kaybedebilir.
Şimdi yapmanız gerekenler: Bağışa ilişkin belgeleri toplayın – bağış sözleşmesi, tapu kaydı örneği, daireye yapılan yatırımların belgeleri, saklı tutulan oturma hakkına ilişkin kanıtlar. Kendi yatırımlarınız ve saklı tutulan haklar, belirleyici değeri önemli ölçüde azaltabilir.
Saklı Pay Sahipleri İçin: Hakkım Ne?
Vefat eden kişinin sağlığında malvarlığını bağışladığından şüpheleniyorsanız, tahminlere mahkûm değilsiniz.
1. Bilgi talep edin. Bağışın terekeye eklenmesini talep edebilen kişi, terekeye, mirasçılara ve bağış alanlara karşı bilgi alma hakkına sahiptir (§ 786 ABGB). Yani şunu sorabilirsiniz: Kim, ne zaman, ne aldı?
2. Kendiniz araştırın. Tarihsel bir tapu kaydı örneği, bir taşınmazın ne zaman ve hangi hukuki temele dayanarak („… tarihli bağış sözleşmesi") el değiştirdiğini gösterir. Vefat eden kişinin tereke işlemleri (Verlassenschaftsverfahren) sırasında incelenebilen hesap dökümleri de büyük havaleleri ortaya çıkarır.
3. Hesaplayın. Hesap her zaman aynı şemayı izler:
Net tereke
+ terekeye eklenecek bağışlar (endekslenmiş)
= hesaplama matrahı
× saklı pay oranınız
– kendinizin aldığı bağışlar (kendi saklı payından mahsup)
= saklı pay alacağınız
4. Talebinizi ileri sürün. Talep önce terekeye veya mirasçılara, eksik kalan tutar için ise bağış alanlara yöneltilir. Bağışın terekeye eklenmesi açıkça talep edilmelidir – ideal olarak daha tereke işlemleri sırasında, mahkeme komiseri olarak noter nezdinde.
5. Süreyi gözden kaçırmayın. Öğrenmeden itibaren üç yıl, sanıldığından çabuk geçer – özellikle aile içinde görüşmeler sürüyorsa. Ölümden itibaren en geç 30 yıl sonra her talep zamanaşımına uğrar.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Özel Durumlar
Damada veya geline bağış. Damat ve gelinler saklı pay sahibi değildir. Anne-baba daireyi „çocuklara" bağışlar, ancak tapuda çift – yani kız ve damat yarı yarıya – kayıtlıysa, damadın yarısı üçüncü bir kişiye yapılmış bağıştır. Bu yarı yalnızca ölümden önceki iki yıl içinde yapılmışsa sayılır. Kızın yarısı ise süre sınırı olmaksızın sayılır. Burada dikkatli bakmayan yanlış hesaplar.
Torunlara bağış. Torunlar altsoy çevresine ve dolayısıyla ilke olarak saklı pay sahibi olabilecek kişilere dahildir. Bu nedenle torunlara yapılan bağışlar kural olarak süre sınırı olmaksızın terekeye eklenir – torunun anne-babası hâlâ hayatta olsa bile.
Eşe bağış. Eşler saklı pay sahibidir. Bu nedenle eşler arasındaki bağışlar süre sınırı olmaksızın sayılır. Bu, sıklıkla evin yarısının eşe devri durumunda karşımıza çıkar – ölümden sonra ilk evlilikten olan çocuklar için sürprizlere yol açan klasik bir durum.
Evlilikten önce yapılan bağış. Belirleyici olan, bağış alan kişinin bağış anında saklı pay sahibi olup olmadığıdır. Biri evlilikten beş yıl önce birlikte yaşadığı partnerine bir daire bağışladıysa, o kişi o zaman henüz eşi değildi. Bu bağışın daha sonra sayılıp sayılmayacağı bu nedenle zamanlamaya bağlıdır – uygulamada tartışmalı bir konu.
Patchwork (birleşik) aileler. Üvey çocuklar, evlat edinilmedikleri sürece saklı pay sahibi değildir. Üvey çocuğa yapılan bir bağış bu nedenle yalnızca iki yıl içinde sayılır. Buna karşılık ilk evlilikten olan öz çocukların tam saklı payı vardır – ilişki zor olmuş olsa bile. Özellikle patchwork ailelerde sağlıkta bir düzenleme yapmak karşılığını verir.
Yıllar içinde yapılan birden fazla bağış. On yıllar boyunca tekrar tekrar tutarlar bağışlanmışsa – burada bir araba için katkı, orada dairenin depozitosu, daha sonra kredi – her bağış ayrı ayrı değerlendirilir ve ayrı ayrı endekslenir. Düzenli gelirlerden yapılan küçük tutarlar çoğu zaman kapsam dışında kalır, birikimlerden yapılan büyük tutarlar ise kalmaz.
Bağışların Hesaba Katılmasına İlişkin Bir Uyuşmazlık Nasıl İlerler?
Birçok insan yıllarca sürecek bir mahkeme sürecinden korkar. Gerçekte bu davaların büyük çoğunluğu dava açılmadan sona erer. Tipik süreç şöyledir:
1. Tereke (miras) işlemleri / Verlassenschaftsverfahren. Ölümden sonra Avusturya'da mahkeme komiseri olarak noter tereke işlemlerini yürütür. Burada tereke tespit edilir. Saklı pay sahiplerine bildirim yapılır ve taleplerini bildirebilirler – hatta bağışların terekeye eklenmesini de şimdiden talep edebilirler.
2. Bilgi ve belgeler. Bağışlar söz konusuysa, saklı pay sahipleri bilgi talep eder. Tapu kaydı örnekleri, bağış sözleşmeleri ve hesap dökümleri toplanır. Çoğu zaman gerçekte hangi tutarlardan söz edildiği daha bu aşamada netleşir.
3. Değerleme. Gayrimenkullerde sıklıkla bir bilirkişi raporu gerekir: Daire bağış anında ne değerdeydi? Saklı tutulan bir oturma hakkı değeri nasıl etkiler? Ardından tüketici fiyat endeksiyle ölüm tarihine kadar güncelleme yapılır.
4. Müzakere. Rakamlar ortaya konduğunda çoğunlukla bir sulh anlaşması gelir. Tipik çözümler şunlardır: taksitli ödemeler, daire üzerinde ipotek ile teminat, bir payın devralınması veya satış yapılıp bedelin paylaştırılması.
5. Dava – başka yol kalmadığında. Anlaşma sağlanamazsa, saklı pay dava yoluyla elde edilmelidir. Böyle bir dava uzun sürebilir ve masraflıdır. Bu nedenle başarı şansını önceden gerçekçi bir şekilde değerlendirmek çok daha önemlidir.
Deneyimimiz şu: Rakamları erkenden ve titizlikle hazırlayan, hangi tarafta olursa olsun güçlü bir konumdan müzakere eder.
En Sık Yapılan Beş Yanılgı
„Bağışladığım şey artık mirasa dahil değil."
Saklı pay açısından bu doğru değildir. Çocuklara ve eşlere yapılan bağışlar süre sınırı olmaksızın hesaba katılır.
„On yıl sonra bir bağış zamanaşımına uğrar."
Avusturya'da böyle bir kural yoktur. Bu kural Alman hukukundan gelir. Avusturya'da geçerli olan şudur: saklı pay sahiplerinde süresiz, diğer herkeste iki yıl.
„Daireyi geri vermem gerekiyor."
Hayır. Konu paradır – ve yalnızca tereke yetmediğinde.
„Daire bugünkü değeriyle sayılır."
Hayır. Belirleyici olan, bağış anındaki değerin enflasyona göre güncellenmiş halidir.
„Bir şey söylemezsem bir şey kaybetmem."
Kaybedersiniz. Bağışın terekeye eklenmesi talep edilmelidir ve saklı pay talepleri zamanaşımına uğrar. Çok uzun bekleyen kişi hakkını kaybeder.
Sağlıkta Önlem: Uyuşmazlık Nasıl Önlenir?
Bağışlarla ilgili uyuşmazlıkların çoğu açgözlülükten değil, bilgisizlikten kaynaklanır. Anne-baba bir çocuğa daire bağışlar ve konunun böylece „halledildiğini" düşünür. Ölümlerinden sonra ise kardeşler arasında kavga başlar.
Bağış yapan kişi önlem alabilir:
- Saklı paydan feragat: Bağış alan çocuk veya diğer çocuklar bir tazminat karşılığında saklı paylarından feragat edebilir. Böyle bir feragat, noter senedi (Notariatsakt) veya mahkeme tutanağı şeklinde yapılmalıdır.
- Mahsuba ilişkin açık düzenleme: Bağış sözleşmesinde veya vasiyetnamede, bağışın nasıl mahsup edileceği belirtilebilir. Böyle bir düzenlemenin diğer saklı pay sahiplerine karşı etkili olup olmadığı ve ne ölçüde etkili olduğu somut olayda incelenmelidir.
- Eşit muameleyi belgeleyin: Bir çocuk daireyi, diğeri bir para tutarını alıyorsa, bu yazılı olarak – tarih ve değeriyle – kayıt altına alınmalıdır.
- Oturma hakkını ve intifa hakkını bilinçli şekilde düzenleyin: Saklı tutulan haklar bağışın değerini ve dolayısıyla ileride yapılacak saklı pay hesabını etkiler.
- Vasiyetnameyi uyumlu hale getirin: Önceki bağışları görmezden gelen bir vasiyetname, uyuşmazlığa davetiye çıkarır.
İyi düzenlenmiş bir bağış her iki tarafı da korur: bağış alanı ileride doğacak taleplerden, diğer çocukları ise göz ardı edilmiş olma hissinden.
Kontrol Listesi: İhtiyacınız Olan Belgeler
Size bağış yapıldıysa:
- Bağış sözleşmesi veya devir sözleşmesi
- Tapu kaydı örneği (güncel ve tarihsel)
- Saklı tutulan haklara ilişkin kanıt: oturma hakkı, intifa hakkı, takyidat ve devir yasağı
- Kendi yatırımlarınıza ilişkin belgeler: tadilat, ek bina, üstlenilen krediler
- Karşı edimlere ilişkin kanıtlar: bakım, anne-babaya yapılan ödemeler, üstlenilen borçlar
- Varsa bağış yılına ait değerleme raporu veya emsal fiyatlar
Saklı payınızı incelemek istiyorsanız:
- Vasiyetname ve mirasın teslimine ilişkin karar (Einantwortungsbeschluss) veya tereke işlemlerine ait belgeler
- Terekenin malvarlığı listesi
- Vefat eden kişiye ait tüm taşınmazların tarihsel tapu kaydı örnekleri
- Aile içinde yapılan büyük havalelere, devirlere veya „satışlara" ilişkin ipuçları
- Aile durumuna ilişkin bilgiler: Kim saklı pay sahibi? Evlilikler, evlat edinmeler, altsoyu bulunan vefat etmiş çocuklar var mıydı?
Belgeler ne kadar eksiksiz olursa, dosya o kadar hızlı ve uygun maliyetle açıklığa kavuşturulabilir. Çoğu zaman bir talebin takip edilmeye değip değmeyeceğini görmek için tek bir görüşme yeterlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir bağış 20 yıl sonra hâlâ hesaba katılır mı?
Evet, bağış alan kişi saklı pay sahibiyse – yani bir çocuk, torun, eş veya kayıtlı partnerse. Diğer herkeste yalnızca ölümden önceki son iki yıl içinde yapılan bağışlar sayılır.
Kız kardeşime yapılan bir bağış sayılır mı?
Babanız veya anneniz kız kardeşinize bir şey bağışladıysa, kız kardeşiniz çocuk olarak saklı pay sahibidir. Bağış bu nedenle süre sınırı olmaksızın sayılır. Buna karşılık vefat eden kişi kendi kız kardeşine bir şey bağışladıysa, bu yalnızca iki yıl içinde sayılır – kardeşlerin saklı payı yoktur.
Evlilik dışı birlikte yaşanan partnere yapılan bir bağış sayılır mı?
Yalnızca ölümden önceki son iki yıl içinde yapıldıysa. Evlilik dışı birlikte yaşanan partnerler saklı pay sahibi değildir – ilişkinin ne kadar sürdüğünden bağımsız olarak.
Bağış alan kişi olarak daireyi geri vermem gerekir mi?
Hayır. Konu bir para alacağıdır. Yalnızca tereke yetmezse ve en fazla bağışın değerine kadar sorumlusunuz.
Bağışlanan bir daire hangi değerle hesaba katılır?
Bağış anındaki değeriyle, tüketici fiyat endeksiyle ölüm tarihine kadar güncellenerek. Gayrimenkul piyasasındaki sonraki değer artışları sayılmaz.
Oturma hakkı saklı tutularak devredilen bir daire de sayılır mı?
Evet, bu da bir bağıştır. Ancak saklı tutulan oturma hakkı veya intifa hakkı belirleyici değeri azaltabilir.
Benden gizlenen bağışları nasıl öğrenebilirim?
Mirasçılara ve bağış alanlara karşı bilgi alma hakkı yoluyla, tarihsel tapu kaydı örnekleriyle ve tereke işlemlerindeki hesap belgeleri aracılığıyla.
Saklı payımı talep etmek için ne kadar zamanım var?
İlke olarak belirleyici koşulların öğrenilmesinden itibaren üç yıl, en geç ölümden 30 yıl sonrasına kadar.
Saklı payımdan feragat edebilir miyim?
Evet, ancak yalnızca noter senedi (Notariatsakt) veya mahkeme tutanağı ile. Sözlü bir taahhüt veya basit bir mektup yeterli değildir.
Avusturya'da bağış vergisi var mı?
Hayır. Ancak bağışlanan gayrimenkullerde kademeli tarifeye göre gayrimenkul edinme vergisi (Grunderwerbsteuer) ve tapu tescil harcı doğar.
Dosyanızı Birlikte Hesaplayalım
İster bağış almış olun ister kendinizi göz ardı edilmiş hissedin: Hesap ayrıntılara bağlıdır – bağışın tarihine, saklı tutulan haklara, yatırımlara ve tam olarak kimin saklı pay sahibi olduğu sorusuna.
Belgelerinizi inceliyor, talepleri somut olarak hesaplıyor ve size bir uyuşmazlığın mı yoksa bir anlaşmanın mı daha iyi yol olduğunu açıkça söylüyoruz. İlk görüşme ücretsizdir.
İlk görüşme için randevu alınoffice@advokat-wien.at+43 1 34 601 71Türkçe, Almanca, İngilizce, Bulgarca, Rusça ve Ukraynaca danışmanlık.
Hukuki durum: Kasım 2026. Yasal dayanaklar: §§ 757 vd., 776, 780–792, 1487a ABGB (Avusturya Medeni Kanunu).
